Satranç Notasyonu: Hamleler Nasıl Yazılır ve Okunur?
Cebirsel notasyonun tamamı: kare adları, taş harfleri, alma, şah, rok ve terfi gösterimleri.
Satranç Robotu Rehberi · 7 dk okuma · 22 Ağustos 2026
Neden Öğrenmelisin?
Notasyon, satrancın yazı dilidir: oyunlarını kaydetmeni, kitap ve analizleri okumanı, hamle tartışmanı sağlar. On dakikada öğrenilir, ömür boyu kullanılır.
Karelerin Adı
Dikey sütunlar beyazın solundan sağına a–h harfleriyle, yatay sıralar beyazdan siyaha 1–8 rakamlarıyla adlandırılır. Her kare bir harf + bir rakamdır: beyaz vezirin başlangıç karesi d1, siyah şahınki e8.
Taş Harfleri (Türkçe)
| Taş | Harf | Örnek |
|---|---|---|
| Şah | Ş | Şe2 — şah e2'ye |
| Vezir | V | Vd8 — vezir d8'e |
| Kale | K | Ke1 — kale e1'e |
| Fil | F | Fc4 — fil c4'e |
| At | A | Af3 — at f3'e |
| Piyon | (harfsiz) | e4 — piyon e4'e |
Uluslararası yayınlarda İngilizce harfler kullanılır: K (şah), Q (vezir), R (kale), B (fil), N (at). İkisini de tanımak, dünya literatürünü açar.
İşaretler
- x alma: Axe5 — at e5'teki taşı aldı. Piyon alışında piyonun sütunu yazılır: dxe5.
- + şah, # mat: Vh5+, Vf7#.
- O-O / O-O-O kısa / uzun rok.
- = terfi: e8=V — piyon e8'e çıktı, vezir oldu.
- Belirsizlik çözümü: iki aynı taş aynı kareye gidebiliyorsa kalkış bilgisi eklenir: Abd2 (b'deki at d2'ye), K1e2 (1. sıradaki kale e2'ye).
- Yorum işaretleri: ! iyi, !! parlak, ? zayıf, ?? vahim, !? ilginç, ?! şüpheli.
Örnek: Dört Hamlelik Bir Başlangıç
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fb5 a6 4.Fa4 Af6 — bu dört hamle, dünyanın en köklü açılışlarından İspanyol Açılışı'nın ilk adımlarıdır. Numara beyazın hamlesini, ardından gelen siyahınkini gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Neden piyonun harfi yok?
Gelenek: piyon hamleleri yalnız kare adıyla yazılır (e4, d5). Alma yaparken kalkış sütunu belirtilir: exd5.
Türkçe mi İngilizce harf mi kullanmalıyım?
Türkiye'de yazarken Türkçe (Ş,V,K,F,A) yaygındır; uluslararası kaynak okurken İngilizce (K,Q,R,B,N) gerekir. İkisine de aşina olun.
Uzun (tam) notasyon nedir?
Kalkış ve varış karesinin birlikte yazıldığı biçimdir: e2-e4, Ag1-f3. Öğrenme aşamasında nettir; yaygın kullanım kısa notasyondur.