Satranç Nasıl Oynanır? Yeni Başlayanlar İçin Kurallar

Tahtanın kurulumundan şah-mata: satrancın tüm temel kuralları, sade anlatım ve diyagramlarla.

Satranç Robotu Rehberi · 9 dk okuma · 22 Ağustos 2026

Oyunun Amacı

Satranç, 64 karelik bir tahtada iki oyuncu arasında oynanır. Amaç rakibin şahını mat etmektir: şah tehdit altındadır ve bu tehditten kurtulacak hiçbir hamle yoktur. Taşların çoğunu almak, puan toplamak gibi bir hedef yoktur — tek bir hedefe hizmet etmeyen hiçbir şey kazandırmaz: şahı yakala.

Tahtanın Kurulumu

Tahta, her iki oyuncunun da sağ alt köşesinde açık renkli kare olacak şekilde konur. Taşlar iki sırayı doldurur: öndeki sıra tamamen piyon, arkadaki sıra kenardan merkeze doğru kale–at–fil dizilir; kalan iki kareden vezir kendi rengine gelir, şah yanına oturur. Ayrıntılı anlatım için dizilim rehberine bakabilirsin.

Hamle Sırası ve Temel İlkeler

• Beyaz başlar, sonra sıra tek tek el değiştirir. Pas geçmek yoktur; sıra sendeyse oynamak zorundasın.
• Bir karede yalnız bir taş durabilir. Rakip taşının olduğu kareye gidersen o taşı almış olursun; alınan taş oyun dışıdır.
• Kendi taşının üstüne oynayamazsın; at dışında hiçbir taş taşların üzerinden atlayamaz.

Altı taşın nasıl gittiğini tek tek, diyagramlarla anlattığımız yazı: Taşların Hareketleri.

Şah, Mat ve Beraberlik

Şahın bulunduğu kare rakip taşlardan birinin tehdidi altındaysa buna şah denir ve bu tehdidi o hamlede gidermek zorundasın: şahı kaçır, araya taş koy ya da tehdit eden taşı al. Hiçbiri mümkün değilse mat olur, oyun biter.

Sıra sende, şahın tehdit altında değil ama hiçbir kurallı hamlen yoksa bu pattır ve oyun berabere biter — yeni başlayanların en çok üzüldüğü kural! Ayrıntısı: Şah, Mat ve Pat.

Üç Özel Hamle

1. Rok: şah ile kalenin aynı anda oynadığı, şahı güvenli köşeye taşıyan tek hamle. Şartları vardır; rok rehberinde tek tek anlatıyoruz.
2. Geçerken alma (en passant): rakip piyonu iki kare birden sürüp senin piyonunun yanına gelirse, yalnız o hamlede, sanki tek kare sürmüş gibi çaprazdan alabilirsin.
3. Terfi: son sıraya ulaşan piyon vezir, kale, fil ya da at olur. Neredeyse her zaman vezir seçilir.

Taşların Göreli Değeri

Bu değerler karar pusulasıdır: 5'lik kaleni 3'lük fil için verme — konum çok özel bir şey söylemiyorsa.

İlk Oyunun İçin 5 Tavsiye

1. İlk hamlelerde merkezi hedefle (e4, d4, e5, d5 kareleri).
2. Atları ve filleri çıkarmadan aynı taşı iki kez oynama.
3. İlk 10 hamle içinde rok yap, şahını güvene al.
4. Her rakip hamlesinden sonra sor: "Neyi tehdit ediyor?"
5. Bedava taş verme: hamleden önce taşının korunduğundan emin ol.

Devamı için: Açılış Prensipleri ve Temel Taktikler.

Sık Sorulan Sorular